{"id":14838,"date":"2019-11-21T18:19:48","date_gmt":"2019-11-21T17:19:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/?p=14838"},"modified":"2026-04-22T09:27:29","modified_gmt":"2026-04-22T07:27:29","slug":"come-impugnare-un-testamento-olografo-falso","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/","title":{"rendered":"Come impugnare un testamento olografo falso"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il <strong>testamento olografo<\/strong> \u00e8 la forma pi\u00f9 semplice di espressione della volont\u00e0 del testatore, in quanto \u00e8 da lui redatto senza l&#8217;intervento del notaio o altro pubblico ufficiale. Questa forma testamentaria non presenta solo vantaggi, ma \u00e8 facilmente suscettibile a smarrimento, sottrazione o, addirittura, falsificazione. Vediamo alcune sentenze della Corte di Cassazione, in merito allo strumento processuale da utilizzare per contestare un testamento olografo falso.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ci siamo occupati pi\u00f9 volte del testamento olografo, fornendo dei <a href=\"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-scrivere-un-testamento-olografo-valido-e-non-impugnabile\/\">consigli per la sua stesura<\/a>. Questa forma testamentaria \u00e8 espressamente prevista dal<em> Codice Civile all&#8217;art. 602<\/em>, che ne definisce, infatti, i requisiti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tra questi vi \u00e8 l&#8217;<strong>autografia<\/strong>, in quanto deve essere scritto per intero dalla mano del testatore. Altrettanto fondamentale \u00e8 la <strong>data<\/strong>, che deve contenere l&#8217;indicazione del giorno, mese e anno, e la <strong>sottoscrizione <\/strong>posta alla fine delle disposizioni. Quest&#8217;ultima anche se non \u00e8 fatta indicando nome e cognome, \u00e8 tuttavia valida quando designa con certezza la persona del testatore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/scarica-testamento-olografo-fac-simile-word\/\"><strong>&gt;&gt; Scarica il fac simile in word del testamento olografo<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le ipotesi di nullit\u00e0 del testamento olografo sono tassative e si verificano in caso di mancanza dell&#8217;autografia o della sottoscrizione, oppure in assenza della redazione per iscritto, da parte del notaio, delle dichiarazioni del testatore o della sottoscrizione dell&#8217;uno o dell&#8217;altro, nel caso di testamento per atto di notaio (<em>art. 606 c.c.<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Il corretto strumento processuale&nbsp; per impugnare un testamento olografo falso<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quali solo le tutele in presenza di un testamento olografo falso? Per capire quale sia lo strumento processuale utilizzabile dagli eredi che sono stati lesi dalle false disposizioni testamentarie, facciamo riferimento ai principi di diritto affermati dalla Corte di Cassazione.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quest&#8217;ultima, con l\u2019<em>ordinanza n. 24749\/2019<\/em>, si \u00e8 recentemente pronunciata infatti sullo strumento processuale da utilizzare per contestare l&#8217;autenticit\u00e0 di un testamento olografo. Un decisione resa possibile da quanto costantemente affermato dai giudici di legittimit\u00e0, a partire dalla <em>sentenza delle Sezioni Unite n. 12307\/2015<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sentenze&nbsp;testamento olografo&nbsp;falso: l\u2019ordinanza n. 24749\/2019 <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tizio, rimasto soccombente in entrambi i gradi di giudizio, propone ricorso per Cassazione deducendo &#8220;<em>la violazione degli artt. 214 e 216 c.p.c., in cui la Corte territoriale sarebbe intercorsa ritenendo autentico il testamento che gli attori avevano disconosciuto fin dalla citazione introduttiva<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La vicenda trae origine dalla sentenza della Corte di Appello che, confermando la decisione del Tribunale, rigettava la domanda di Tizio (insieme ad altri attori non ricorrenti) con la quale aveva impugnato il testamento olografo con cui Caio aveva istituito erede universale Sempronio, deducendo la falsit\u00e0 e l\u2019incapacit\u00e0 di intendere e di volere del <em>de cuius<\/em>. La Corte territoriale riteneva che gli attori non avessero adempiuto all&#8217;onere di provare la falsit\u00e0 del testamento e lo stato di incapacit\u00e0 natura del <em>de cuius<\/em> all&#8217;atto della redazione del testamento impugnato.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La Cassazione rigetta il ricorso osservando che:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;<em>La decisione impugnata \u00e8 conforme al costante orientamento adattato dai giudici di legittimit\u00e0, a partire dalla sentenza delle Sezioni Unite n. 12307\/2015, secondo cui che agisce contro l&#8217;erede testamentario deve proporre azione di accertamento negativo dell&#8217;autenticit\u00e0 del testamento olografo ed \u00e8 onerato del relativo onere probatorio<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il testamento olografo &#8220;<em>non \u00e8 contestabile attraverso il procedimento previsto per le altre scritture private&#8221;, in quanto tale negozio &#8220;pur gravitando nell&#8217;orbita delle scritture private, non pu\u00f2 essere semplicisticamente equiparato ad una qualsivoglia scrittura proveniente da terzi, destinata come tale a rappresentare, quoad probationis, una ordinaria forma di scrittura privata non riconducibile alle parti in causa<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">L&#8217;orientamento prima della sentenza delle Sezioni Unite n. 12307\/2015 <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Non \u00e8 stato complesso arrivare alla sopraccitata decisione, poich\u00e9 l&#8217;intervento delle Sezioni Unite ha permesso di risolvere il &#8220;conflitto&#8221; tra dottrina e giurisprudenza, da tempo divise su due orientamenti differenti. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Secondo il primo orientamento, la contestazione dell\u2019autenticit\u00e0 del testamento olografo poteva avvenire con il disconoscimento, in quanto il testamento olografo, nonostante i requisiti di forma previsti dall&#8217;<em>art. 602 c.c.<\/em>, rientrava tra le scritture private. Era onere di colui che produceva il documento proporre l\u2019istanza di verificazione del documento, a prescindere della sua posizione processuale. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il secondo orientamento, invece, prevedeva che per tale contestazione fosse necessaria la querela di falso (<em>art. 221 c.p.c.<\/em>). L&#8217;onere probatorio sarebbe stato a carico di colui proponeva la querela e, quindi, sulla parte che intendeva contestare l&#8217;autenticit\u00e0 del testamento. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le Sezioni Unite della Corte di Cassazione, con la<em> sentenza n. 12307\/2015<\/em>, hanno superato tale conflitto affermando il seguente principio di diritto: &#8220;<em>La parte che contesti l&#8217;autenticit\u00e0 del testamento olografo deve proporre domanda di accertamento negativo della provenienza della scrittura e l&#8217;onere della relativa prova, secondo i principi generali dettati in tema di accertamento negativo, grava sulla parte stessa<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fonte: <a href=\"http:\/\/www.cortedicassazione.it\/corte-di-cassazione\/\">Corte di cassazione<\/a>, sentenze n. 12307\/2015 e n. 24749\/2019 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il testamento olografo \u00e8 la forma pi\u00f9 semplice di espressione della volont\u00e0 del testatore, in quanto \u00e8 da lui redatto senza l&#8217;intervento del notaio o altro pubblico ufficiale. Questa forma testamentaria non presenta solo vantaggi, ma \u00e8 facilmente suscettibile a smarrimento, sottrazione o, addirittura, falsificazione. Vediamo alcune sentenze della Corte di Cassazione, in merito allo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":14843,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[706,764],"tags":[724,2081,1716,2082],"class_list":["post-14838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-come-fare-per","category-recupero-crediti","tag-testamento","tag-testamento-olografo","tag-testamento-olografo-facsimile","tag-testamento-olografo-falso"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1, noodp, noydir\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Smart Focus\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/VisureItalia\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/paolo.baita\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-11-21T17:19:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-22T07:27:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Paolo Baita\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@visureitaliacom\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@visureitaliacom\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Scritto da\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Paolo Baita\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Paolo Baita\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/08ef4940c7a65343802c318416631358\"},\"headline\":\"Come impugnare un testamento olografo falso\",\"datePublished\":\"2019-11-21T17:19:48+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-22T07:27:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/\"},\"wordCount\":752,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg\",\"keywords\":[\"testamento\",\"testamento olografo\",\"testamento olografo facsimile\",\"testamento olografo falso\"],\"articleSection\":[\"Guide SMART\",\"Recupero Crediti\"],\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/\",\"name\":\"Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg\",\"datePublished\":\"2019-11-21T17:19:48+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-22T07:27:29+00:00\",\"description\":\"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"testamento olografo falso\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Come impugnare un testamento olografo falso\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/\",\"name\":\"Smart Focus\",\"description\":\"Blog di attualit\u00e0 economica, fiscale e tributaria\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#organization\",\"name\":\"VisureItalia\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/Visure-Italia-logo-orizz-01.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/Visure-Italia-logo-orizz-01.jpg\",\"width\":1767,\"height\":330,\"caption\":\"VisureItalia\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/VisureItalia\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/visureitaliacom\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/visureitalia-com\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/08ef4940c7a65343802c318416631358\",\"name\":\"Paolo Baita\",\"description\":\"Founder e CEO VisureItalia\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/paolo.baita\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/paolobaita\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/paolo-baita\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.visureitalia.com\\\/smartfocus\\\/author\\\/paolo-baita\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus","description":"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1","odp":"noodp","ydir":"noydir"},"canonical":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus","og_description":"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.","og_url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/","og_site_name":"Smart Focus","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/VisureItalia","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/paolo.baita","article_published_time":"2019-11-21T17:19:48+00:00","article_modified_time":"2026-04-22T07:27:29+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"http:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Paolo Baita","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@visureitaliacom","twitter_site":"@visureitaliacom","twitter_misc":{"Scritto da":"Paolo Baita","Tempo di lettura stimato":"4 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/"},"author":{"name":"Paolo Baita","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#\/schema\/person\/08ef4940c7a65343802c318416631358"},"headline":"Come impugnare un testamento olografo falso","datePublished":"2019-11-21T17:19:48+00:00","dateModified":"2026-04-22T07:27:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/"},"wordCount":752,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg","keywords":["testamento","testamento olografo","testamento olografo facsimile","testamento olografo falso"],"articleSection":["Guide SMART","Recupero Crediti"],"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/","url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/","name":"Come impugnare un testamento olografo falso - Smart Focus","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg","datePublished":"2019-11-21T17:19:48+00:00","dateModified":"2026-04-22T07:27:29+00:00","description":"Quale strumento processuale utilizzare per contestare un testamento olografo falso? Ecco quanto ha stabilito la Corte di Cassazione.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"testamento olografo falso"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Come impugnare un testamento olografo falso"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#website","url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/","name":"Smart Focus","description":"Blog di attualit\u00e0 economica, fiscale e tributaria","publisher":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#organization","name":"VisureItalia","url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Visure-Italia-logo-orizz-01.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Visure-Italia-logo-orizz-01.jpg","width":1767,"height":330,"caption":"VisureItalia"},"image":{"@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/VisureItalia","https:\/\/x.com\/visureitaliacom","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/visureitalia-com\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/#\/schema\/person\/08ef4940c7a65343802c318416631358","name":"Paolo Baita","description":"Founder e CEO VisureItalia","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/paolo.baita","https:\/\/www.instagram.com\/paolobaita\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/paolo-baita\/"],"url":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/author\/paolo-baita\/"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"thumbnail":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-250x250.jpg",250,250,true],"medium":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-500x333.jpg",500,333,true],"medium_large":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-768x512.jpg",768,512,true],"large":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-1024x683.jpg",1024,683,true],"1536x1536":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"2048x2048":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"widget-thumb":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-300x200.jpg",300,200,true],"str-background":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"str-gallery-big":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"copertina-pagina":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",1200,800,false],"stramo-large":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-807x538.jpg",807,538,true],"stramo-standard":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-663x442.jpg",663,442,true],"stramo-medium":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-369x246.jpg",369,246,true],"stramo-small":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-315x210.jpg",315,210,true],"stramo-square-large":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-420x420.jpg",420,420,true],"stramo-square-medium":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-300x300.jpg",300,300,true],"stramo-square-small":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-200x200.jpg",200,200,true],"stramo-square-xs":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia-100x100.jpg",100,100,true],"gform-image-choice-sm":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",300,200,false],"gform-image-choice-md":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",400,267,false],"gform-image-choice-lg":["https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/come-impugnare-un-testamento-olografo-falso-2-visureitalia.jpg",600,400,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Paolo Baita","author_link":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/author\/paolo-baita\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Il testamento olografo \u00e8 la forma pi\u00f9 semplice di espressione della volont\u00e0 del testatore, in quanto \u00e8 da lui redatto senza l&#8217;intervento del notaio o altro pubblico ufficiale. Questa forma testamentaria non presenta solo vantaggi, ma \u00e8 facilmente suscettibile a smarrimento, sottrazione o, addirittura, falsificazione. Vediamo alcune sentenze della Corte di Cassazione, in merito allo&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14838"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16328,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14838\/revisions\/16328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visureitalia.com\/smartfocus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}